Xgl, Linux’ün yeni yüzü
Mayıs 15th, 2006
Apple, MacOSX Panther ile piyasalara çıktığında herkes sulu sulu butonlara hayran olmuştu. Tiger sürümü işe görsellikle beraber canlandırmayı da getirdi. Tabii ki bu güzelliklere sahip olmanın yolu (hali hazırda Macintosh sahibi olmayanlar için) yeni bir Mac satın almaktı. Xgl, göz zevkine düşkünlere aynı hazzı bedavaya sunuyor.
3B masaüstü Linux geliştiricilerinin son zamanlarda üzerinde düştüğü bir konuydu. Yakın zamana kadar da gelişme aşamasındaydı zaten. Fakat 3B masaüstü, 3B destekli bir ekran kartında çalışır ve maalesef ekran kartı üreticileri belli bir zamana kadar Linux için sürücü çıkarmadılar. Hatta ATi hala çıkarmıyor. Fakat nVidia birkaç nesildir ekran kartları için Linux sürücülerini dağıtıyor ama kapalı kodlu olarak.
İşte bu noktada Linux camiyasında farklı fikirler ortaya atıldı. Eski toprak Linux geliştiricileri, dağıtımlarına native olarak nVidia sürücüsü koymadılar. Sebebi ise her ne kadar nVidia Linux için geliştirmiş olsa da sürücü kodları açık kaynaklı olmalıydı. Çünkü Linux’un temelinde yatan felsefe buydu. Ama bir grup Linux geliştiricisi de kullanıcıların işini kolaylaştırmak için en iyi yolun nVidia sürücülerini native olarak dağıtımlara koymak olduğunu savundu. Bu arada ise Linux’u zaten felsefesinden saptırıp yatırım aracına dönüştüren Novell, Sun gibi firmalar için açık kaynak kapalı kaynak farketmiyordu.
Lakin, Xgl de bu tip firmaların katkısı ile son halini aldı. Tabii ki Xgl açık kaynaklı ve nVidia’nın desteği ile Linux kullanıcılarının masaüstlerini şenlendiriyor.
Xgl’i kullanmadan burada sayfalar anlatsam palavradan öteye gidemezdim. Ben de indirdim kullandım. Siz de deneyebilirsiniz. Kororaa dağıtımının Live CD’sini indirip, kaydedip bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda sizi 3B masaüstü karşılıyor.
Bu dağıtımı kullanmak için nVidia marka ve OpenGL destekli bir ekran kartınız olmalı. Kalan sistem gereksinimlerini tam olarak bilmiyorum. Benim bilgisayarımda boot işlemi her zamanki gibi sürdü. Gerçi biraz uzundu. 3B motorunu çalıştırmak için bekledi biraz. Ama gerisi çok hızlı gelişti. Burada görsel bir şeyi yazıyla anlatmak hoşuma gitmiyor ama sistemi açmışken bir de ekran görüntüsü almak aklıma gelmedi. Bir daha açınca ekran görüntülerini buraya koyacağım.
Masaüstüne ilk geldiğinde zaten Xgl teknolojisini nasıl kullanacağınıza yönelik kısayollardan oluşan bir yardım dosyası sizi bekliyor. Bundan sonrası şu videodaki gibi. Tabiri caizse pencereleri ve masaüstünü maymuna çeviriyorsunuz. Linux’de zaten 1 değil 4 masaüstü vardı. Şimdi bunlar arasında gezerken masaüstünü tutup döndürüveriyorsunuz. Hatta her tarafa döndürebilrisiniz. Üst kısımları beyaz. Sonra pencereleri sürüklerken sanki kağıt sallıyormuş gibi oluyor. Köşelere yapışırlarken mıknatıs varmış gibi bir efekt veriyor. Pencereler arası geçişte (Alt+Tab ile) geçiş anında pencerelerin içinde ne olursa gerçek zamanlı görebiliyorsunuz. Güzel atraksiyonlar var açıkçası. Ve bu efektlerin hepsi bende çok hızlı çalıştı.
Şimdi gelelim bunlar ne işe yarayacak kısmına. Bu tip atraksiyonlar sadece görsellik kazandırıyor. Görsellik istiyorsanız buyrun. Bir ekran kartı fiyatına elde edebilirsiniz. Piyasada bir çok Linux dağıtımını ücretsiz bulabilirsiniz. Her kesime hitap eden dağıtımlar mevcut. Kimisi görsellik sever. İşte görselliğin en doruk noktası. Kimisi basitlik ister, hız ister. Onlar X-face masaüstü kullanırlar. Kimisi daha Windows (R) vari olsun ister, onlar için Gnome masaüstü daha uygundur. Kimisi görselliğin yanında daha fazla kontrol ister, onlara da KDE hitap eder. Kimisi kendi masa üstünü kendisi yapar. Böyle gider bu liste. İşte Xgl de 3B katarak yelpazeyi genişletmiş oldu.
Biraz önemsizmiş gibi anlattım kusura bakmayın. Bu benim erkenden Xgl hevesimi almamdan kaynaklanıyor. Ama şöyle bir özet geçersek Linux’ün bu yeni yüzünün diğer işletim sistemleri arasında şu ana kadar ulaşılmış en kaliteli görsellik olduğunu görebiliriz. Apple, Tiger ile bu görselliğe yaklaşmıştı fakat sistem kaynakları olarak genele hitap etmiyordu. Windows’un hali ortada. Xp sürümü az biraz makyajdan başka eskisinin aynıydı. Hatta onu beğenmeyen kullanıcılar eski tip tema kullanıyorlardı. Vista’da 3B masaüstü gelecek diyolar ama Vista piyasada değil daha. Gerçi çıkmış olsa bile bu tip bir görselliğe ulaşamayacağı haberleri ortalıkta dolanıyor.
Uzun sözün kısası Xgl ile Linux, görsellik olarak rakiplerine dehşet bir fark attı. Ayrıca bu kadar kaliteli 3B ileride kaliteli oyunların Linux versiyonlarının çıkmasına da vesile olabilir. Bakalım görelim.
EKLEME
Şimdi söz verdiğim ekran görüntülerine geldi sıra. Oturup da kendim görüntü alacağıma burada alınmışı var diyorum. Buyrun.
Ertuğrul Karademir
15.05.2006, Ankara
Köşedeki tüm yazılar :
