Ahıska Türkleri
Kasım 26th, 2005
Ahıska; Yavuz Sultan Selim döneminde fethedilmiştir. Bugünkü Gürcistan sınırlarında yer alır; Batum kentinin kuzeyinde kalan ülkeye verilen addır. Gürcistan’da Ahıska adlı bir de kent vardır; onunla karıştırmamak gerekir çünkü Ahıska bir şehrin değil, ülkenin adıdır. Yavuz Sultan Selim tarafından bölgenin fethinin ardından Orta Asya’dan gelmiş olan Türkmen boyları buraya yerleştirilmişlerdir. Ahıska Türkleri’nin kökü bu Türkmen boylarına dayanmaktadır.
Uzun süre Osmanlı hakimiyetinde kalan Ahıska; Rusya ile yapılan 93 Harbi’nin ardından Çarlık Rusyası’nın kontrolüne geçmiştir. Gerek Ahıska Türkleri’nin Kafkas halklarının klasik özelliklerini göstermesi (sert, savaşçı, özgürlükçü olmaları) gerekse de Ahıska’nın Osmanlı sınırında olması ve Ahıska Türkleri’nin diğer Kafkas halklarından farklı olarak “Türk” olmaları; Çarlığın büyük baskısına maruz kalmalarına sebebiyet vermiştir. Ahıska Türkleri’ne ambargo uygulanmış; Ahıska Türkleri ile ticaret yapan Gürcüler cezalandırılmış ve bölge açlığa terkedilmiştir.
Bu dönemde Ahıska’dan Anadolu’ya önemli göçler olmuştur.
I. Dünya Savaşı’nın ardından kurulan Sovyet rejimi ise daha da acımasız davranmıştır. Ahıska Türkleri’nin Türkiye ile olan irtibatı tamamen kesilmiştir.
NAZİ saldırısı ve NAZİlerin Kafkasya’yı işgali sırasında Sovyetler; Ahıska Türkleri’nin eli silah tutan tüm erkeklerini orduya almış ve batıda Almanya’ya karşı cepheye sürmüşlerdir.
Ardından, 22 Kasım’da, bundan 61 yıl önce; Kızıl Ordu askerleri Ahıska’yı işgal etmiş ve 24 saat içerisinde 170 bin Ahıska Türk’ü hayvan vagonlarına konularak Sibirya’ya sürülmüş, 60 bini yolda hayatını kaybetmiştir.
Cephedeki askerlerin bundan haberi yoktur. Bir kısmı Azeriler ve Tatarlar’la beraber Alman saflarına geçmiş ve Sovyetlere karşı savaşmışlardır. Savaşın ardından Sovyetler Almanya’dan bu askerlerin ve subayların iadesini istemiş; iade işleminden sonra binlerce Ahıska Türkü ve Azeri asker ve subay Sovyetlere ihanet suçlaması ile kurşuna dizilmiştir.
Bu dönemde Türkiye dışındaki Türkler’le ilgilenmeme politikası yürüten İsmet İnönü Türkiyesi, Sovyet zulmünden kaçan Ahıska Türklerinin ve Tatarların sığınma talebini reddetmiştir. Doğuda, Gürcistan sınırımız bir köprüden ibarettin. Köprünün ortasından geçer sınır. Türkiye’ye kaçan yüzden fazla Ahıska Türk’ü ve Tatar bu dönemde İsmet İnönü’nün “Sovyetler ile ilişkilerimizi bozamayız” gerekçesi ile Rus tarafına teslim edilmiş; Kızıl Ordu infazı köprünün hemen öbür başında; esirleri alır almaz, Türk askerlerinin gözü önünde gerçekleştirmiştir.
Bugün Ahıska’da tek bir Ahıska Türkü dahi bulunmuyor. Sovyetler tarafından geri dönmeleri yasaklanmıştır. Günümüzde dahi Gürcistan’a dönmeleri yasaktır.
Ahıska Türkleri Sibirya’da da rahat bırakılmamıştır. Daha 1990′larda dahi Ahıska Türkleri’nin köylerine girebilmek için Sovyetlerden özel izin almak gerekiyordu. Ahıska Türkleri’nin de izinsiz Sibirya’da sürgüne gönderildikleri köylerden ve kasabalardan çıkmaları yasaklanmıştır.
1989 yılında; Özbekistan’a sürülen Ahıska Türkleri; yoğun olarak Fergana Vadisi’nde bulunuyorlardı. Bu dönemde Özbek halkının şerefsizliği ve KGB’nin kışkırtmaları neticesinde Özbekler Ahıska Türkleri’ne saldırmış, bir çoğunu öldürmüşlerdir; tabii bir çok da Özbek öldürülmüş, daha doğrusu gebertilmiştir. Özbeklerin bu adiliği neticesinde Ahıska Türkleri sürgüne gittikleri yerden de sürülmüştür. Bu dönemde Özbekistan’dan ayrılanların bir kısmı Krasnodosk şehrine; bir kısmı ise kardeş ülke Azerbaycan’a gitmiştir. Azerbaycan soydaşlarımıza kucak açmış, onlara vatandaşlık ve arazi vermiş; Azerbaycanlı kardeşlerimiz Ahıska Türklerini kendi kardeşleri bilmişlerdir. Azerbaycan bu nedenle Ahıska Türkleri için özel bir yere sahiptir.
Türkiye ise olanlarla ilgilenmemiştir. Çünkü Özal’ın politik hayatını bitirmek ve Körfez Savaşında ABD’yi desteklemekle meşguldü ülke.
Günümüzde Rusya’da yaşayan Ahıska Türkleri’ne ikametgah ve nüfus cüzdanı vermemek için belediyeleri diretmekte, dolayısıyla da Ahıska Türkleri halen vatandaşlık statüsüne sahip olamamaktadırlar Özellikle Krasnodosk şehrinde Ahıska Türkleri’ne yönelik saldırılar son günlerde daha da yoğunlaşmakta, şiddet kullanılmaktadır.
ABD; işte bu noktada Ahıska Türkleri’ne geçen sene binlerce yeşil kart dağıtmış ve ülkesine mülteci kabul etmiştir. Bu yıl da binlerce Ahıska Türk’üne Amerikan vatandaşlığı verilmiş ve Rusya’dan ayrılmaları için kolaylıklar sağlanmıştır. Seneye de ABD’nin Ahıska Türkleri’ni Rus zulmünden kurtarma girişimleri devam edecektir.
Türkiye ise ilgilenmemektedir.
Ahıska Türkleri günümüzde yoğun olarak Türkiye (Stalin öncesi dönemde gelenler), Azerbaycan, Rusya, Kazakistan ve Amerika’da yaşamaktadırlar. Toplam nüfuslarının 350 bin civarı olduğu tahmin edilmektedir. Fakat 93 Harbi sonrasından sürgüne kadar olan dönemde Ahıska’dan ayrılanları da hesaba katarsak sayının katlanacağını da belirtmek gerekir.
Ahıska, Misak-ı Milli sınırları içerisinde yer almasına rağmen Rusya’ya bırakılmıştır.
Ahıska Türkleri; Anadolu Türkçesi konuşmaktadırlar ve dillerini günümüze dek korumuşlardır. Ahıska lehçesi yoktur; hatta Ahıska Türkleri’nin bir çok Anadolu Türkünden daha güzel Türkçe konuştukları da söylenebilir.
Ahıska’nın tarihi kısaca böyle.
ABD’nin ilgisine ve yardım eli uzatmasına sevinsek mi yoksa Türkiye’nin kayıtsızlığına üzülsek mi bilemiyorum.
-hnnvansier
Köşedeki tüm yazılar :
