Ocak
2007
Bir küçücük molekül :)
Moleküller.. Micro alemde bir çok reaksiyonun ve oluşumun temelinde olan o küçücük ama bize göre karmaşık olan yapılar.Yani cansız görünen ,asılda cami , canlı hayatın özü.İnsanoğlu yazmaktan acizken kainat üzerinde sayısız kere tekrarlanan mekanizmaların başrol oyuncusu.Temel muhtevası CHO olan ,bağlanma şekillerine ,bağ sayılarına, içerdiği elementlere göre göstediği şaşılası farklılıklar ,aynı olanlarının ya da farklı olanlarının etkileşim içine girerek farklı farklı ürünler otaya koyması bu süper ama bir o kadarda mütevazi olan cisimcikler insanı hayret deryalarına sürüklermiyorsa eğer ,o zaman insan merak yetilerini kontrol etmeli derim.İlla kimyacı olmak gerekmez herkesin bildiği basit şeyler bile hayrete düşmek için yeterlidir.Mesela OH bağlanırsa alkol olur ,sadece O bağlanırsa apolarsa polar olur suda çözünürken çözünmez vs.Küçük görünen moleküler oynamalar büyük farklılıklar oluşturur. Genel kültür adına bildiğimiz şeyler bile düşünenler için tanımlanamayacak kadar mükemmel şeylerdir.
Girizgahtan sonra, hayatımızda özellikle kış aylarında gayet yakın olduğumuz bir molekülden bahsetmekti asıl niyetim.Türkçesi sitral olan ama benim “citral” olarak tanıştığım ve ismini tanıdığım gibi sevdiğim için ingilizce ismini kullanacağım molekül.Lablarda tanışmış olduğum ismini duyduğumda nedense gülümsememe sebep olan -şu aralar herşeye gülümsüyorum belki ondandır- tadını çok sevdiğim fakat adını bilmediğim citral.Teknik bilgi verecek olursak eğer, janjanlı UPAC adı 3,7-dimethyl-2,6-octadienal olan sevgili citral ,lemonal olarakta biliniyor.Trans izomerine “geranial” ,cis izomerine de “neral” deniyormuş.Hadi bide şekillerini koyalım demiştim ama resim eklemeyi beceremedim 
Limon portakal gibi turunçgillerin uçucu yağlarında bulunan ,turunçgillere koku ve lezzet veren ana bileşiklerden kendisi.Suda hiç çözünmemesine rağmen yağda ve alkolde çözünüyormuş.A vitamini sentezinde kullanılan citral ;sanayide ,bazı kozmetik ürünlerinde ,içeceklerde kullanılan citral aslında çok uzak olmadığımız ,aşina olduğumuz binlerce molekülden bir tanesi.
Citrali anlamaktaki asıl amacım kitabi ,internetten gayet kolay ulaşılacak unutulası bilgiler vermek ,bir başka deyişle laf kalabalığı yapmak değildi.İnsan sevdiği şeyi anlatırya sürekli ya da ilgilendiği diyelim,sadece paylaşımdı niyetim.Bir portakalı yerken ,limonlu birşey içerken falan aslında bihaber olduğumuz küçücük bir lutuftan bahsetmek istedim sadece.Hiç bir bağ ya da element değiştirmeden artırıp çıkarmadan cis ve trans hallerinin farklı özellikler gösterdiğini ,başka bir deyişle molekülün axialde ya da equitorialde olmasının bile bize farklı lezzet seçenekleri sunması dikkate değer diye düşündüm.Acizane farklı teferkkür penceresi açmaktı niyetim.Sonra bunu okuyanlar çoktan geçmiştir bu aşamayı sen kendine yazıyorsun bunları dedim.Haksızda sayımazdım hani